Przedszkole 165 w Warszawie

Porady psychologa

 

 

 

Jak przygotować dziecko do szkoły?

 

Drodzy Rodzice!

 

Start w szkole ma duże znaczenie zarówno dla dziecka jak i dla Was. Dlatego warto przygotowywać początek już wcześniej: w wieku 5, czy 6 lat właśnie. Badania gotowości szkolnej prowadzone na terenie przedszkola pozwalają określić mocne strony przyszłego ucznia i nazwać  sfery, w których należy rozpocząć pracę wspierającą. Ważne jest również wczesne wykrycie ewentualnych zagrożeń np. dysleksją oraz zaplanowanie pracy z dzieckiem w ciągu roku, który poprzedza rozpoczęcie nauki. Pozwala to wyrównać ewentualne braki dziecka i rozwinąć zdolności.

 

W czasie badań diagnostycznych życzliwa atmosfera oraz forma zabawowa stosowanych metod oszczędzają dziecku stresu i nie powodują nadmiernego zmęczenia. Początkowy etap obserwacji 5-o latka przypada na pierwszy semestr roku szkolnego. Na koniec roku następuje ponowna obserwacja przedszkolaka. Po badaniach otrzymujecie Państwo informacje na temat:

 

  • poziomu rozwoju poszczególnych sfer intelektualnych (m.in.myślenie, percepcja, pamięć, zdolności arytmetyczne, wiedza ogólna) kluczowych dla sukcesów w początkowej edukacji oraz szczególnych uzdolnień

 

 

 

Ćwiczenia usprawniające percepcję wzrokową

 

Nie trzeba posiadać opinii z poradni, by wraz z dzieckiem wykonywać ćwiczenia warunkujące powodzenie w zakresie czytania i pisania. Kilka symptomów może wskazywać na trudności w obszarze percepcji wzrokowej:

 

  • dziecko z trudem zapamiętuje kształty figur, liter i cyfr,
  • niechętnie rozwiązuje zadania polegające na szukaniu różnic między obrazkami,
  • nieprawidłowo tworzy kompozycje według wzoru, a jego rysunki są ubogie w szczegóły,
  • trudności dotyczą odtwarzania szlaczków i figur geometrycznych.

 

 przykłady ćwiczeń:

 

Ćwiczenia, które można wykonywać w domu i w przedszkolu. Na pewno wielu rodziców czy nauczycieli posługuje się tymi ćwiczeniami na co dzień, nie będąc w pełni świadomym, jak wiele obszarów one rozwijają.

 

  • szukanie różnic pomiędzy dwoma podobnymi obrazkami, różniącymi się kilkoma szczegółami,
  • zapamiętywanie przedmiotów – pokazujemy dziecku drobne przedmioty, zapamiętuje je, a po zasłonięciu przez nas – wymienia,
  • układanie obrazka z pociętych części,
  • układanie według podanego wzoru patyczków, klocków, wyciętych figur geometrycznych,
  • segregowanie figur ze względu na wielkość, kolor, kształt,
  • układanie historyjek obrazkowych, opis obrazków zgodnie z kolejnością zdarzeń,
  • lepienie z plasteliny lub formowanie z drutu liter,
  • wyszukiwanie obrazków z jednakową literą (np. odczytanie wyrazów posiadających literę „k”,
  • domina obrazkowe – szukanie pary takich samych obrazków,
  • domina literowe oraz sylabowe – szukanie pary takich samych liter/ sylab.
  • kalkowanie.
  • rysowanie prostych i krzywych linii pomiędzy coraz bardziej zwężającymi się granicami,
  • różnicowanie położenia figur w przestrzeni,
  • kształtowanie pojęć kierunku w górę, w dół, w prawo, w lewo, lewy górny róg, prawy dolny róg, itd.

 

 

 

Powyższe ćwiczenia mają być formą zabawy z dzieckiem. Ważna jest systematyczność, ale jednocześnie nie przemęczanie dzieci. Ćwiczenia chętnie wykonywane przynoszą więcej pożytku niż długie ślęczenie nad książką.

 

Ćwiczenia usprawniające percepcję słuchową

 

Opanowanie umiejętności czytania i pisania zależy nie tylko od prawidłowego funkcjonowania analizatora wzrokowego, ale również słuchowego. Ważne jest więc zarówno to, jak nasza pociecha widzi, ale również to, jak słyszy. Nieprawidłowości w obszarze percepcji słuchowej obejmują: kłopoty z zapamiętywaniem dni tygodnia, pór roku, przekręcanie słów (na przykład „kordła” zamiast „kołdra”), wolne pamięciowe opanowywanie wierszyków i rymów.

 

  • dziecko z zaburzoną percepcją słuchową ma trudności ze zrozumieniem długich i skomplikowanych poleceń słownych oraz z zapamiętywaniem trudnych wyrazów.
  • dziecko często nieprawidłowo dokonuje syntezy wyrazu, to znaczy składania wyrazu z głosek (usłyszane kolejne głoski „k-o-t-e-k” nie od razu oznaczają wyraz „kotek”), jak i analizy, czyli głoskowania (wymienienie głosek, z których składa się wyraz „kotek”).

 

 Powyższe trudności przekładają się w efekcie na problemy w czytaniu całych wyrazów, a w dalszej kolejności zdań.

 

przykłady ćwiczeń:

 

  • liczenie wyrazów w zdaniu.
  • podział wyrazów na sylaby :
    a) wyrazy dwusylabowe,
    b) wyrazy trzysylabowe,
    c) wyrazy wielosylabowe.
  • podział wyrazów na głoski   (m-a-m-a)
  • rozpoznawanie samogłoski na początku i na końcu wyrazu.
  • porównywanie i wyodrębnianie wyrazów krótkich i długich , np. mama – mamusia
  • tworzenie sylab z określoną samogłoską
  • różnicowanie słuchowe wyrazów za pomocą rozsypanki obrazkowej – różnicowanie wyrazów o podobnym brzmieniu np. młot – płot,
  • rozwijanie zdolności określania obrazków z przedmiotami o nazwach różniących się jedną wewnętrzną głoską, np. las – lis,
  • rozwijanie zdolności szukania obrazków z przedmiotami o nazwach różniących się końcową głoską np. koń – kot, ryba – rybak.

 

 

 

Ćwiczenia usprawniające funkcje manualne

 

A co ze sprawnością manualną zwaną motoryką małą? To właśnie ona będzie decydować o tym jak szybko dziecko poradzi sobie z pisaniem. Pamiętajmy, że dziecko nie tylko musi prawidłowo trzymać długopis, ale również sprawnie stawiać znaki. Dlatego ważne jest, aby od najmłodszych lat dziecko miało do czynienia z zabawami, które wyćwiczą palce dłoń i łokieć. Bez wątpienia już od 3 roku życia, takie przedmioty jak kredki, plastelina czy nożyczki powinny być jednym z ważniejszych elementów domowych, przedszkolnych zabaw. Na rozwój manualny wpływa ogólny rozwój fizyczny dziecka. Nie zabraniajmy dziecku biegania, wspinania się, czołgania, czy jazdy rowerkiem. Zapraszajmy nasze dzieci do pomocy w kuchni: do ugniatania ciasta, przesypywania mąki, nawlekania nitki na igłę. Dzieci z niższą sprawnością manualną:

 

  • nie potrafią prawidłowo trzymać ołówek,
  • ciąć nożyczkami po liniach prostych (szarpią papier lub zmniejszają wycinaną figurę),
  • ubierać się, zapinać guzików,
  • złożyć kartkę papieru na połowę,
  • ich rysunki są bardzo ubogie w szczegóły, niezbyt estetycznie wykonane (karki pogniecione lub pozaginane rogi),
  • nie potrafią kolorować lub malować w obrębie konturu,
  • nie mają cierpliwości do dokończenia swojej pracy plastycznej; szybko się zniechęcają,
  • w szkole piszą bardzo wolno; litery są niekształtne, często niewłaściwie łączone i źle utrzymane w liniaturze (najczęściej wykraczają poza nią).

 

przykłady ćwiczeń:

 

  • rysowanie równocześnie obiema rękami,
  • lepienie z gliny i plasteliny prostych kształtów np. kulek, wałków, rogalików, itp..
  • malowanie palcem maczanym w farbie dużych form kulistych i spiralnych,
  • obrysowywanie szablonów z plastiku lub drewna o kształtach geometrycznych i wypełnianie narysowanego kształtu kolorem,
  • kreślenie kształtów graficznych za pomocą kreski łączącej wyznaczone uprzednio punkty,
  • kopiowanie przez kalkę techniczną obrazków o różnej tematyce np. domków, kwiatów,
  • wykonywanie korali z jarzębiny lub koralików,
  • lepienie figurek z plasteliny lub gliny np. zwierzątka,
  • obrysowywanie dłoni i stóp,
  • odciskanie zamalowanej farbą dłoni, stóp,
  • wydrapywanka – z kartki zamalowanej kredkami świecowymi, a następnie tuszem wydrapujemy rysunek tematyczny, np. niebo nocą,
  • origami – łamanki z papieru.

 

Drogi rodzicu, pracując z dzieckiem pamiętaj o kilku ważnych rzeczach:

 

  • Bądź cierpliwy – daj dziecku czas
  • Podpowiedz, ale nie wykonuj pracy za dziecko
  • Chwal każde dobre posunięcie

 

Jolanta Bogumiła Walczak – psycholog 

 

 


 

Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka

Zabawa, nauka i praca to podstawowe formy działalności człowieka. O ile jednak młodzież głównie się uczy, dorośli przede wszystkim wykonują określoną pracę, to dzieci najwięcej czasu spędzają na zabawie. Powszechnie zabawa uważana jest za coś tak oczywistego w życiu dziecka, że nie zastanawiamy się, jaka właściwie jest jej rola w jego rozwoju. Najistotniejsze w zabawie jest to, że dziecko podejmuje te czynności, które w danej chwili najbardziej je interesują, pozwalają być aktywnym i dostarczają radości i przyjemności. Różnorodność zabaw jest ogromna i różne ich klasyfikacje. Ostatecznie jednak, zajmujący się tą problematyką, wyróżnili następujące rodzaje zabaw: manipulacyjne, tematyczne, konstrukcyjne, dydaktyczne, ruchowe i zabawy z elementami twórczości artystycznej.

Działalność na przedmiotach dzieci z pierwszych etapów rozwoju tj. w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym, to właśnie zabawy manipulacyjne. Dają one dziecku możliwość zbierania różnorodnych doświadczeń dotyczących właściwości przedmiotów i są jednocześnie podstawą do rozwoju jakościowo wyższych rodzajów zabaw. Z czynnościami manipulacyjnymi ściśle związane są czynności konstrukcyjne, polegające później na budowaniu, konstruowaniu, wreszcie wytwarzaniu. Ten rodzaj zabaw zaspokaja zapewne potrzebę twórczej aktywności dzieci, kształci umysł i sprawność ruchową, pomaga w uczeniu planowania czynności, uczy pokonywać przeszkody pojawiające się na drodze realizacji zadania. Pozostałe typy zabaw pojawiają się w okresie przedszkolnym, nazywanym w literaturze „ wiekiem zabaw”.

Najpierw są to zabawy tematyczne, polegające na bawieniu się „w coś” lub „kogoś”, proste „zabawy odtwórcze”. W nich dziecko naśladując zajęcia dorosłych, odtwarzając zaobserwowane sytuacje, jednocześnie na swój sposób je przekształca, improwizuje. Pomocne stają się tutaj zabawki, ale też dziecko potrafi radzić sobie bez nich. W wieku szkolnym zabawy tematyczne zmieniają się pod względem formy, jak i treści, są lepiej zorganizowane i przemyślane. Rozszerza się zakres ich tematyki, inspiracją stają się obejrzane filmy, przeczytane książki. W przeciwieństwie do zabaw omówionych wcześniej-wzory zabaw dydaktycznych opracowywane są przez dorosłych i podsuwane dzieciom w gotowej postaci. Rozwijają one spostrzegawczość, pamięć, uwagę, wyobraźnię, myślenie i mowę. Jest to bez wątpienia rodzaj zabaw mających duże zastosowanie w nauce szkolnej. Możliwość kształtowania sprawności manualnej, wrażliwości (muzycznej, plastycznej), doskonalenia mowy, wyobraźni dają zabawy z elementami twórczości artystycznej. Jednak najwięcej miejsca w życiu dziecka powinny zajmować zabawy i gry ruchowe. Mają one ogromne znaczenie dla rozwoju fizycznego, ale ich wartość na tym się nie kończy. Dzięki nim dzieci uczą się przestrzegania zasad współdziałania w grupie, odpowiedzialności, dyscypliny, rozwijają swą sprawność ruchową, spostrzegawczość, jak też dodatnie cechy charakteru i osobowości.

Podkreślić należy zatem, że w istocie zabawa nie jest tylko rozrywką. Ta forma aktywności jest wyznacznikiem rozwoju psychicznego, podlega kształtowaniu i doskonaleniu wraz z wiekiem. Posiada głębokie znaczenie i powinna być otoczona opieką wychowawczą, bo w niej kształtują się m. in. wola, charakter, uczucia, postawy społeczno-moralne. Poprzez zabawę dziecko ma możliwość przeżywania różnych sytuacji społecznych, „ uczy się dawać, brać, dzielić, współpracować i podporządkowywać swoją osobowość grupie”.

Bawienie się z dzieckiem, a nie zabawianie go, pozwala rodzicom, wychowawcom nawiązać z nim bliski kontakt, lepiej je poznać, zrozumieć. Świadomi tak ważnego znaczenia zabawy w rozwoju naszych dzieci, my dorośli powinniśmy też wysuwać pomysły zabawy, organizować warunki i udzielać pomocy. Dni wolne od pracy, wakacje, ferie powinny być okazją do spędzania z dzieckiem większej ilości czasu. „Szalone tempo” współczesnego życia nie sprzyja temu niestety, ale nie może też być naszym usprawiedliwieniem. Telewizja, komputer stały się obecnie ulubioną rozrywką dzieci, a dorośli na to przyzwalają, często dla przysłowiowego „świętego spokoju’. Warto „zatrzymać się” na chwilę i pomyśleć, ile czasu spędzamy ze swoim dzieckiem i kiedy tak naprawdę bawiliśmy się z nim.